Social Media

Life-Style

အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြ ရဲ႕ မိဘေတြဟာ ကိုယ့္သားသမီးရဲ႕ password ေတြ သိထားသင့္တယ္။

အထက္ပါ စကားကို google ၏ CEO ျဖစ္သူ Eric Schmidt ေျပာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ယေန႔ အခ်ိန္ တြင္ အသက္ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ စ လူငယ္ေလး မ်ားမွသည္ လူလတ္၊ လူႀကီးပိုင္း မ်ားထိ Gmail ၊ Facebook ၊ Twitter အစရွိသည့္ social media မ်ားစြာ ကို အသံုးျပဳေနၾကၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ မိတ္ေဆြ ကြန္ရက္ က်ယ္ျပန့္ေစျခင္း၊ သတင္း အခ်က္အလက္ မ်ားစြာ ရယူ ၾကည္႕႐ႈႏိုင္ျခင္း၊ သိခ်င္သည္ မ်ားကို အခ်ိန္မကုန္ လူမပင္ပန္း တစ္ခဏ အတြင္း ရွာေဖြ သိႏိုင္ျခင္းမ်ားသည္ social media ၏ ေကာင္းက်ဳိး မ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း အကန္႔အသတ္ မရွိသံုးပါက အခ်ိန္မ်ားစြာ ကုန္ျခင္း၊ ေက်ာင္းစာႏွင္႕ သက္ဆိုင္ရာ အလုပ္ မ်ားကို အာ႐ုံ မစိုက္ႏိုင္ျခင္း၊ တစ္ဦးႏွင္႕ တစ္ဦး ျပင္ပတြင္ ရင္းႏွီး သိကြၽမ္းျခင္း မရွိဘဲ အလြယ္တကူ friend လုပ္မိရာမွ ခ်ိန္းဆို ေတြ႔ဆံုၾကၿပီး မလိုလားအပ္သည့္ ကိစၥမ်ား ရင္ဆုိင္ ႀကံဳေတြ႔ရသည္မွာ လည္း ျမင္သာသည္႕ ဆုိးက်ဳိးမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ထို့ေၾကာင့္ ‘လူငယ္မ်ားႏွင့္ social media အသံုးျပဳမႈ’ ႏွင္႕ဆက္စပ္ရာ အေၾကာင္းအရာ မ်ားႏွင္႕ ပတ္သက္၍ ဆယ္ေက်ာ္သက္ သားသမီး တို႔ ၏မိခင္မ်ားျဖစ္ေသာ ေဒၚေခ်ာခင္ခင္ (Group CEO, MCC Group)၊ ေဒၚေမျဖဴသြယ္ (Director, Lucky Bird Group of Compa­nies) ၊ ေဒၚနန္းကလ်ာဝင္း (CEO, Asian Fame Media Group) ႏွင္႕ ေဒၚျဖဴျဖဴတင္ (Director, Monuments Books & Toys) တို့ကို ဖိတ္ေခၚကာ စကားဝိုင္း စီစဥ္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ားကို ယခုလ မ်က္ႏွာဖံုး ေဆာင္းပါးအျဖစ္ ျပန္လည္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

LST -အရင္ဆံုး တစ္ဦးခ်င္းနဲ႔ သားသမီးေတြရဲ႕အေၾကာင္းကို ေႏြးေပးပါ။ မိတ္ဆက္ေျပာျပေပးပါ။

DCKK -ကြၽန္မက ေခ်ာခင္ခင္ပါ။ MCC Group ရဲ႕ Group CEO  ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္မမွာ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္ သမီးေလးတစ္ေယာက္ နဲ႔ ခုနစ္ႏွစ္အရြယ္ သားေလး တစ္ေယာက္ ရွိပါတယ္။

DMPT – ကြၽန္မက ေမျဖဴသြယ္ပါ။ Lucky Bird Group of Companies ရဲ႕ ဒါ႐ုိက္တာ အျဖစ္ တာဝန္ယူေနပါတယ္။ ကြၽန္မမွာ ၁၁ ႏွစ္အရြယ္ သမီးေလး တစ္ေယာက္နဲ႔ ငါးႏွစ္အရြယ္ သားေလးတစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။

DNCW – ကြၽန္မက နန္းကလ်ာဝင္းပါ။ Asian Fame Media Group ရဲ႕ CEO ပါ။ ကြၽန္မမွာ ၁၉ ႏွစ္ အရြယ္ သမီးႀကီး န႔ဲ ၁၄ ႏွစ္ အရြယ္ သားေလး တစ္ေယာက္ ရွိပါ တယ္။

DPPT -ကြၽန္မက Monument Books & Toys ရဲ႕ Director ျဖဴျဖဴတင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္မ သမီးႀကီးက ၁၄ ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္ၿပီး သားငယ္ ကေတာ့ ကိုးႏွစ္ ရွိပါၿပီ။

LST -ဒီေန႔စကားဝိုင္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေတာ္ေတာ္ အသံုးမ်ားလာတဲ့ Social Media ကို လူငယ္ေတြ အေန နဲ႔ အေကာင္း ဘက္ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လုိသံုးရမလဲ ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ နဲ႔ စီစဥ္ျဖစ္တာပါ။ တစ္ဦးခ်င္းရဲ႕အျမင္ေလးေတြကို ပါဝင္ေဆြးေႏြးေပးပါ။

Daw-Chaw-KhinDCKK -ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေခတ္စားတဲ့ Social Media ကေတာ့ Facebook၊ You Tube ၊ Twitter စတာေတြ ရွိပါတယ္။ Social Media ဆိုတာ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ ကိုယ့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္ အလက္ေတြကို ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္း ဖလွယ္လို႔ ရတဲ့ Community ေလးတစ္ခုပါ။ သံုးတာေတြ က်ယ္ျပန္႔လာတဲ့ အခါ သူ႔ရဲ႕ Impact ေတြ ရွိလာတယ္။ ဒီထက္မကလည္း ရွိလာႏိုင္တယ္။ Social Media  ရဲ႕ အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈက မ်ားလာတဲ့ အခါ အေပ်ာ္ သေဘာကေန အျပဳသေဘာ လုပ္ငန္းေတြ မွာ သံုးလာၾကတာေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိလာတယ္။ ျပည္တြင္းမွာဆိုရင္ အရင္တုန္းက မီဒီယာ ကုမၸဏီေတြေလာက္ပဲ social media ပိုင္းကို စိတ္ရွည္ လက္ရွည္ လုပ္ၾကေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္း မီဒီယာ ကုမၸဏီ မဟုတ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း website ေတြကေန တစ္ဆင့္ connectivity အတြက္ social media ကို သံုးလာၾကပါတယ္။

DMPT – ကြၽန္မတို႔၊ မေခ်ာ တို႔ေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းခြင္က IT နဲ႔ပတ္သက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္၊ မိသားစု၊ အလုပ္မွာ social networking က ပတ္ သက္ေန ရပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့ social media အသံုးျပဳမႈဟာ ဆိုးက်ဳိးေတြ ရွိသလို ေကာင္းက်ဳိးေတြလည္း ရွိတာမို႔ လုပ္ငန္းခြင္က လူငယ္ေတြ အေန နဲ႔လည္း အႏွစ္သာရ ရွိရွိ သံုးေစခ်င္တာပါပဲ။ ကိုယ္တိုင္ အေနနဲ႔ ဆိုရင္ေတာ့ Facebook၊ Twitter သံုးပါတယ္။

DCKK – ကြၽန္မက Facebook ေရာ Twitter ပါ Account ဖြင့္ထားပါတယ္။ Facebook မွာရွိတဲ့ မိတ္ေဆြေတြ က ျပည္ပမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ရင္း ခင္ခဲ့တာ မ်ားတယ္။ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ ၊ေက်ာင္းသြားတက္တုန္း ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ သံုးျဖစ္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း ကိုယ့္အလုပ္ နဲ႔ ကိုယ္ဆိုေတာ့ Update သိပ္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ အၿမဲ လိုလို online ေပၚ မွာရွိေပမဲ့ email ကိုပဲအဓိက သံုးျဖစ္တယ္။ social media သံုးတဲ့အတြက္ သူနဲ႔ အတူတြဲပါလာတဲ့ Google calendar လိုမ်ဳိး အရာေတြကိုေတာ့ ပိုသံုးျဖစ္လာတယ္။

ကြၽန္မတို႔ Industry က လုပ္ငန္းသေဘာအရကို meeting ေတြ သိပ္မ်ားတယ္။ လူေတြ အမ်ားႀကီးကို colleborate လုပ္ရတယ္။ အဲဒါအတြက္ Google calendar သံုးတာ က သိပ္အက်ဳိးရွိတယ္။ chatting ေတာ့ သိပ္မလုပ္ျဖစ္ဘူး။ email ကေတာ့ Information အတြက္၊ report ေတြအတြက္၊ communication အတြက္ မျဖစ္မေန သံုးျဖစ္တယ္။

ၿပီးေတာ့ Wiki လည္းေတာ္ေတာ္ေလး သံုးျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ သိခ်င္တာေတြ၊ ရွာခ်င္တာေတြကို အခ်ိန္တို အတြင္း အလြယ္တကူ ရွာႏိုင္တယ္။ ကိုယ္တုိင္ ဝင္ေရးတာမ်ဳိး မဟုတ္ေပမဲ့ ကိုယ္သိခ်င္တာေလးကို Wiki မွာရွာလိုက္ရင္အၾကမ္းေလးပဲ သိရဦးေတာ့၊ ေတာ္ေတာ္ကို အဆင္ေျပပါတယ္။

လူငယ္နဲ႔ Social Media အေၾကာင္းေျပာပါဆိုရင္ စိတ္မေကာင္းတာ တစ္ခု ရွိတယ္။ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလေလာက္က ေမာ္လၿမိဳင္ မွာ MCC အေန နဲ႔ လူငယ္ေတြ အတြက္ ေဟာေျပာပြဲ တစ္ခု လုပ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ Gmail မရွိတဲ့သူမရွိဘူး။ Facebook မရွိတဲ့သူမရွိဘူး။ လူငယ္ အားလံုးလိုလို မွာလည္း ဖုန္းေတြ ရွိၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့  Wikipedia သံုးၾကလား လို႔ေမးေတာ့ သူတို႔က Wikipedia ဆိုတာကို မသိၾကဘူး။ ဒါေၾကာင့္ challenge က ဘာလဲဆိုရင္ လူငယ္ေတြက social media ရဲ႕ impact ကို နားမလည္ၾကဘူး။ ဘာေတြရွိလဲဆိုတာလည္း မသိၾကဘူး။ သူမ်ားေတြ သံုးတဲ့ အတြက္ သံုးၾကတာကို ေတြ႔ရတယ္။

လူေတြက သံုး ေနေပမဲ့ ဘာေတြက ကိုယ့္အတြက္ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ဘယ္လို အက်ဳိးရွိေအာင္ သံုးမယ္ဆိုတာ သိပ္မသိၾကဘူး။ သိတယ္ ဆုိတဲ့လူက အင္မတန္ ရာခိုင္ႏႈန္း နည္းပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ အမ်ဳိးသမီးေတြ ဆိုရင္လည္း မထင္မွတ္ဘဲ ကိုယ့္ရဲ႕ private ျဖစ္တဲ့ ကိစၥေတြ facebook ေပၚတက္ၿပီး control လုပ္လုိ႔မရဘဲ အက်ဳိး နည္းရတဲ့ ကိစၥေတြ ျဖစ္ၾကတာလည္း ေတြ႔ရတယ္။ ဒီလိုျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္းေတြ နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး နည္းပညာကို အျပစ္တင္လုိ႔ မရဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ တစ္ခါတေလမွာ ကိုယ္နဲ႔ ခင္မင္တဲ့ သူေတြကပဲ ျပန္ၿပီး ကိုယ့္ကို ေခ်ာက္ခ်သလို ျဖစ္ေစတာ မ်ဳိးရွိတယ္။ အေကာင္းဘက္ မေရာက္ဘဲ ကိုယ္ကပဲ ျပန္ၿပီး victim ျဖစ္သြားတာ မ်ဳိးေတြ ရွိ တယ္။

DNCW - မေခ်ာေျပာတာ မွန္ပါတယ္။ သိပ္ လူႀကိဳက္မ်ားရင္ အသံုးခ် ခံရတဲ့သေဘာပါ။ တစ္ခါတေလမွာ အေပ်ာ္ကေန အပ်က္ သေဘာ ေရာက္သြားတာမ်ဳိးေတြ အမ်ားႀကီး ေတြ႕ရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ ဆိုရင္လည္း facebook က လူႀကိဳက္ သိပ္မ်ား ေတာ့ ဒါကို အသံုးခ်ၿပီး ႏုိင္ငံေရး လုပ္တာမ်ဳိးေပါ့။ ကြၽန္မ gmail သံုးတယ္၊  facebook သံုးတယ္၊ LinkedIn သံုးတယ္။ တခ်ဳိ႕က facebook သံုးတယ္ဆိုတာ ကိုယ့္ expression ကို အျမဲတင္ ရမယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ share တာ၊ like လုပ္တာ ဆိုရင္ေတာင္ facebook တကယ္ သံုးတာ မဟုတ္ဘူး၊ facebook ေပၚမွာရွိေနတာ မဟုတ္ဘူး ရယ္လို႔ ထင္ၾကတာေပါ့။

ျမန္မာေတြ ဘာေၾကာင့္ ဒီေလာက္ေတာင္ facebook သံုးၾကသလဲ၊ သံုးတဲ့အခါ မွာလည္း သူတို႔ရဲ႕ personal ေတြကို ဘာလို႔ ဒီေလာက္ေတာင္ တင္ၾကသလဲ ဆိုတာ ႏိုင္ငံျခား သားေတြေတာင္ အံ့ၾသၾကတယ္။ အခု ကြၽန္မတို႔ ဆီမွာ ဆိုရင္လည္း celebrity ေတြက facebook မွာ အေႏွာင့္အယွက္ အရမ္း ခံရတဲ့ အတြက္ ကိုယ္နဲ႔ သင့္ေတာ္မယ့္ တျခား Social Media တစ္ခုခုကို ေျပာင္းသံုးဖို႔ drive လုပ္ေနၿပီ။

DPPT – ကြၽန္မ သမီးကိုေတာ့ အႏၲရာယ္ မျဖစ္ေစတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳမ်ဳိး ဆိုရင္ လုပ္ၾကည့္ေစခ်င္တယ္။ သိပ္ၾကပ္ လြန္းရင္လည္း သူတို႔ အတြက္ အသစ္ေတြ ျဖစ္ၿပီး အဆင္မေျပ ျဖစ္တတ္တယ္ေလ။ သူတို႔ အျမင္ေတြ၊ ထင္တာေတြကို မ႐ုိင္းဘဲ၊ မေၾကာက္ဘဲ ေျပာရဲဖို႔ ေလ့က်င့္ေပးတယ္။ ဒါကို ကြၽန္မ မိဘေတြ က်ေတာ့လည္း ကေလး ကို အလုိလိုက္တယ္လို႔ ထင္တယ္။ အမွန္ေတာ့ အဲဒီလို မဟုတ္ပါဘူး။ ကိုယ့္ကို မေၾကာက္ဘဲ ေျပာရဲမွ သူတို႔ကို သင္ေပးလို႔ ရမွာပါ။

social media အသံုးနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ အရင္တုန္းကေတာ့ သမီးႀကီးကို ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီးမွပဲ ကိုယ္ပိုင္ ဖုန္းတစ္လံုး ေပးကိုင္မယ္လို႔ လုပ္ထားေပမဲ့ အခုကေတာ့ အရင္လို သိပ္လည္း မရွားပါးေတာ့တဲ့ အတြက္ ကိုးတန္းမွာ ဖုန္းေပးကိုင္လိုက္တယ္။ facebook ၊ အင္တာနက္ ဆိုတာေတြက ဖုန္းကေန လည္း သံုးလို႔ ရေတာ့ ကြၽန္မ အျမင္ေတာ့ ဒါေတြ သံုးတာက အခ်ိန္ကုန္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ရွစ္တန္း၊ ကိုးတန္း၊ ဆယ္တန္း ဆိုတဲ့အရြယ္ဟာ ဖုန္း သံုးရေလာက္ေအာင္ မလိုပါဘူး။

DCKK - ကြၽန္မ ကေတာ့ Administration အေရးႀကီးတယ္ လို႔ ျမင္ပါတယ္။ Comment တစ္ခုခု တက္လာတဲ့ အခါ ဘယ္လို ေရွာင္မလဲ ဆိုတာ အျပင္ ေတြ႕ရာ လူ ကို friend မလုပ္ဖုိ႔လည္း သတိထားရမယ္။ ကြၽန္မ အေန နဲ႔ ဆိုရင္ facebook ေပၚမွာ comment ေပးတာ ေတာ္ေတာ္ ရွားတယ္။ ဓာတ္ပံုေတြ ဆိုရင္လည္း ဘယ္ေတာ့ မွ အလြယ္တကူ မတင္ဘူး။ ငယ္တုန္းကေတာ့ ကိုယ့္ပံုေလးေတြ တင္လုိက္ရရင္ ေပ်ာ္တယ္။ social media ကလည္း စပ္စုတတ္တဲ့ လူ႔သေဘာ သဘာဝ ကို အေျခခံျပီး လုပ္ထားတာ ဆိုေတာ့ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ စရုိက္နဲ႔ သြားကိုက္ညီမႈ ရွိတယ္လို႔ ေျပာရမွာပဲ။

DMPT- ဟုတ္တယ္။ ကြၽန္မလည္း အမ်ဳိးသား နဲ႔ ေျပာျဖစ္တယ္။ ျမန္မာေတြက သူမ်ား အေၾကာင္း စိတ္ဝင္စားတယ္၊ စပ္စုတယ္၊ ေျပာခ်င္တယ္ ဆိုေတာ့ facebook  က အဲဒီ facility ေတြရွိေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီမွာ ေအာင္ျမင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက principle ေတြမရွိေသးဘူး။ တကယ္ေတာ့ကိုယ့္ security ပိုင္း အတြက္ စဥ္းစား သင့္တယ္။ တခ်ဳိ႕ဆိုရင္ ကိုယ္ေရာက္ေနတဲ့ ေနရာ၊ ရွိေနတဲ့ ေနရာေတြကို တျခားသူေတြဆီ အသိေပးတာ မ်ဳိးေတြက ကိုယ့္အတြက္ မလံုၿခံဳဘူး ဆိုတာ မသိၾက ဘူး။

IMG_0945DNCW – တကယ္ေတာ့ ကြၽန္မတို႔လို social media ကို သံုးတဲ့သူေတြ ကလည္း rules & regulation ေတြကို ေသခ်ာ မဖတ္လို႔ပါ။ Google မွာလည္း ဒါေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ ကိုယ္က ဒါေတြကို ေသခ်ာ မဖတ္လိုက္ေတာ့ Google+ ဆို facebook နဲ႔ သြားဆက္ ေနတာမ်ဳိးေတြရွိတယ္။

DCKK - connected world ဆိုတာေတာင္ entertain လို ျဖစ္သြားၾကပါပဲ။ social media တစ္ခုခု ထဲကို ဝင္သြား မိရင္ ဘယ္ေလာက္ ထိ connected ျဖစ္သြားလဲ ဆိုတာ မသိေတာ့ဘူး။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ ကိုၾကည့္ရင္ ကြၽန္မ တို႔က mail server ေတြ မသံုးဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ျမန္လည္းျမန္၊ ဆက္သြယ္ ရတာလည္း အစစ အရာရာ အဆင္ေျပတဲ့  အရာႀကီး က Google ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ gmail ေပၚကို တစ္ႏုိင္ငံလံုး ေရာက္ေနတယ္။ ဒီေလာက္ ႀကီး တဲ့ အလ ကား ေပးေနတဲ့ gmail၊ email ရဲ႕ အေနာက္မွာ Business model ရွိၿပီးသားပဲ။ ကြၽန္မတို႔က မသိလိုက္၊ မသိဘာသာ နဲ႔ တစ္ႏိုင္ငံလံုး ဝင္သြားၾကတယ္။

ေနာက္ၿပီး social media ရဲ႕သေဘာ က တစ္ခုကို သံုးလို႔ရရင္ ေနာက္တစ္ခု ကို သံုးဖို႔ဆို တာ သိပ္လြယ္သြားတယ္။ စမ္းသံုးၾကည့္ရင္း နဲ႔ အဆင္ေျပရင္ တစ္မ်ဳိးတည္း မဟုတ္ဘဲ သံုးလာၾကတယ္။ ျမန္မာလို ႐ုိက္ႏိုင္၊ ေရးႏိုင္တာ ကလည္း အားသာခ်က္ အေနနဲ႔ ရွိေနတယ္။ ဒီေတာ့ language barrier လည္း မရွိေတာ့ဘူး။ အက်ဳိးဆက္ က Wikipedia ကို မသံုးေတာ့ဘူး။ တခ်ဳိ႕ ဆို ရွိမွန္းေတာင္ မသိၾကဘူး။ facebook ေပၚမွာ ဓာတ္ပံုေတြ အလကား ရေနတယ္ ဆိုတာရယ္၊ ဘယ္ အခ်ိန္မွာ upload လုပ္လိုက္တယ္ ဆိုတာရယ္ အျပင္ Like လုပ္လို႔ ရတာေၾကာင့္ အဲဒါကိုပဲ ပိုသံုးၾကေတာ့တယ္။ Like လုပ္လုိက္ရင္ friend ျဖစ္သြားေတာ့ ကိုယ္က ဒီအဝန္း အဝိုင္း ႀကီးထဲ ၊  web ေရာက္မွန္း မသိ ေရာက္သြားၿပီး ႐ုန္းထြက္ရ ခက္သြားတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ရွိလာတယ္။

တီထြင္သူေတြ အတြက္ကေတာ့ ဒါက သူတို႔ရဲ႕business ျဖစ္ၿပီး ကြၽန္မတို႔ ကေတာ့ content ေတြေပါ့။ သံုးတဲ့သူေတြ မ်ားမွ ေၾကာ္ျငာ အားေကာင္းလာမယ္။ ဒါမွ သူတို႔ လုပ္ငန္းေတြ ဝင္ေငြတိုးမယ္။ ဒါေပမဲ့ သံုးေနတဲ့ သူေတြ ကေတာ့ ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုယ္ အျဖည့္ခံ ျဖစ္လို႔ ျဖစ္ေနမွန္း မသိဘူးေလ။

ICT က႑ ကေနေျပာရရင္ ကိုယ္က သံုးေကာင္းလို႔ သံုးေနရင္းနဲ႔ data protection law အရဆိုရင္ေတာ့ ကြၽန္မတို႔ေတြက protected မျဖစ္ဘူး။ effective use အေန နဲ႔ ဆိုရင္ေတာ့connect လုပ္ရတာ အရမ္းေကာင္းၿပီး တစ္ဖက္မွာေတာ့ ကြၽန္မတို႔က ေပးဆပ္ ထားရတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။

social media နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ လူငယ္ေတြမွ မဟုတ္ဘဲ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြ သတိထားရမွာလည္း တစ္ပံုႀကီးပါပဲ။ ကြၽန္မတို႔ဆီမွာက gmail က free  ရေနေတာ့ အလြယ္တကူ သံုးၾကတယ္။ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ data ေတြကအစ မျခြင္းမခ်န္ ပို႔ၾကတယ္။ Google မွာက server ေတြက လယ္ကြင္းျပင္ သံုးကြင္း စာေလာက္ အႀကီးႀကီးေတြ ထိုင္ထားတာ။ ကိုယ္ပို႔လုိက္တဲ့ စာ၊ ကိုယ္တင္လိုက္တဲ့ ဓာတ္ပံု မွန္သမွ် အဲဒီ server ေတြထဲ store လုပ္ထားတာ ဆိုေတာ့ အႏၲရာယ္ သိပ္မ်ားတယ္။ အဲဒီ အတြက္ တစ္ခ်ိန္ ျပႆနာ အႀကီးႀကီးေတြ တက္လာႏိုင္တယ္။ စဥ္းစားၾကည့္ရင္ ေၾကာက္စရာေတာ္ေတာ္ေကာင္းတယ္။

DMPT – အဓိကကေတာ့ ျမန္မာေတြ အမ်ားစုက အသံုးျပဳရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို ေသခ်ာ မသိဘဲ သူမ်ားသုံးလို႔ လိုက္သံုး တာမ်ဳိး ျဖစ္ေနတယ္။ facebook မွာလည္း rules & regulationေတြ ရွိတာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဒါကို သိေအာင္ မေလ့လာၾကဘဲ personal အေနနဲ႔ သံုးၾကတာပဲ မ်ားေနတယ္။

ကြၽန္မတို႔ မိသားစု ရဲ႕လုပ္ငန္းက ကြန္ပ်ဴတာ နဲ႔ နည္းပညာ နဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းျဖစ္ေနေတာ့ မိဘေတြ ကိုယ္တုိင္က အင္တာနက္ နဲ႔ အၿမဲ In touch ျဖစ္ေန တာ ေၾကာင့္ ကေလးေတြ အတြက္ အင္တာနက္ သံုးတာဟာ စိမ္းမေနခဲ့ပါဘူး။ ကြၽန္မ သမီး ကိုယ္တိုင္လည္း facebook သံုးေနတဲ့ အတြက္ ကြၽန္မ လည္း ေန႔တိုင္း facebook ကို သံုးတယ္၊ ပတ္သက္ ရတယ္။

DCCK - မႏွစ္က ကြၽန္မ သမီး ၁၂ ႏွစ္ျပည့္ ေမြးေန႔မွာ သူ႔ကို ေမြးေန႔ လက္ေဆာင္ အျဖစ္ facebook account ေပး ဖို႔ ေတာင္းတယ္။ ၁၃ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖြင့္ခြင့္ေပးမယ္ ဆိုေတာ့ သူက ကြၽန္မကို fair မျဖစ္ဘူး လို႔ေျပာတယ္။ ဒါနဲ႔ ကြၽန္မက သူ႔ကို ဒါက ကြၽန္မကန္႔သတ္တာ မဟုတ္ဘူး။ facebook က ကန္႔သတ္တာလို႔ ေျပာျပရတယ္။

ေနာက္ၿပီး google ကEric Schmidt လာေတာ့ လူငယ္ေတြအတြက္ Google ရဲ႕ Search ကိုဝင္ၿပီး safe searchကို သြားပါလို႔ ေျပာတယ္။ မိဘေတြအေနနဲ႔ အသက္
၁၃ ႏွစ္ေအာက္ သားသမီးေတြကို consult လုပ္ပါလို႔ သူကိုယ္တိုင္ ေျပာခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔မွာ ၁၃ ႏွစ္ေအာက္ ကေလး ရွိမယ္ဆိုရင္ ဒီအခ်ိန္မွာ သိပ္ကို ေၾကာက္ေန မွာပါ လို႔လည္း ေျပာခဲ့တယ္။ ဒါဟာ ဘာလဲဆိုရင္ social media ရဲ႕က်ယ္ျပန္႔မႈကို သူကိုယ္တိုင္က စိတ္ပူစရာ ကိစၥ အျဖစ္ လက္ခံတဲ့ သေဘာပါ။

LST- သူေျပာသြားတဲ့ အထဲမွာ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးရဲ႕ မိဘေတြဟာ ကိုယ့္သားသမီး Gmail ပဲသံုးသံုး၊ Facebook ပဲသံုးသံုး၊ Password  ေတြ သိထားရမယ္ ဆိုတာ ပါခဲ့တယ္။ဒါေၾကာင့္ပဲ ဒီစကားဝိုင္းေလး စီစဥ္ျဖစ္တာပါ။

DNCW – ကေလးေတြ ကေတာ့ သူတို႔ password ကို မေပးခ်င္ၾကဘူး။ ကြၽန္မသမီး ကေတာ့ အခု အသက္ ၁၉ ႏွစ္ရွိၿပီ ဆိုေတာ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေပမဲ့ နည္းနည္း ႀကီးသြားၿပီလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ facebook က ဒီေလာက္ႀကီး မတြင္က်ယ္ေသးဘဲ Gmail တို႔၊ Gtalk တို႔ အသံုး မ်ားတယ္။ သူ ၁၃ ႏွစ္၊ ၁၄ ႏွစ္ ေလာက္ တုန္းကေတာ့ သံုးသြားတာကို ျပန္စစ္ႏုိင္တဲ့ control panel ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ျပန္ၿပီး check လို႔ရတဲ့ family keylogger ေလး တပ္ထား လိုက္တယ္။ မသိမသာ စစ္ၿပီးသြားရင္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ ေနလိုက္ရတာ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေခတ္ ကေလးေတြက ကိုယ့္ထက္ ပိုသိ ၾကတာ မ်ားပါ တယ္။ ဥပမာ စာလံုးေတြကို တျခား ဘာသာ စာလံုးေတြနဲ႔ သံုးသြားၾကတာ မ်ဳိးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီနည္းက အခုလို Laptop လို၊ ဖုန္းလို ေပါေပါ မ်ားမ်ား မေပၚေသး ဘဲ မိသားစု ဝိုင္းသံုးရတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ ေရွ႕မွာ သံုးေနရတဲ့ အရင္တုန္းကလုိမ်ဳိး ဆိုရင္ေတာ့ အဆင္ ေျပတယ္။ အခုေတာ့ မရေတာ့ဘူး။

DMPT – ကြၽန္မ သမီးကေတာ့ မေခ်ာေျပာသလို ခြင့္ေတာင္ မေတာင္းပါဘူး။ သူ႔ဟာသူ account ဖြင့္ၿပီး သူသံုးေနၿပီ ဆိုတာ ကြၽန္မကို အသိေပးတယ္။ တကူးတက ဘယ္အရြယ္ မွ အင္တာနက္ေပး သံုးမယ္ ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတာ့ မရွိေပမဲ့ သူတို႔သုံးေနတဲ့ Device ေတြမွာေတာ့ Internet Spectatorsoft နဲ႔ PC Monitoring Software ထည့္ထားၿပီးေတာ့ Monitor လုပ္ေနပါတယ္။

facebook သံုးေနၿပီလုိ႔ သိသိခ်င္း စိတ္ပူသြားတာက သူ႔ကို dos and don’ts ေတာ့ သိေအာင္ ေျပာထားဖို႔ လိုၿပီ ဆိုတာပါပဲ။ ကြၽန္မတို႔က သူတို႔ကို အၿမဲ ကိုယ့္မ်က္ စိေရွ႕ မွာပဲ မထားႏိုင္တဲ့အခါ သူတို႔အတြက္ Guideline ေလးရွိၿပီး သူတုိ႔ ကိုယ္တိုင္ ေဆာင္သင့္၊ ေရွာင္သင့္တာေလးေတြ သိထားမွ အဆင္ေျပမွာပါ။ သူတုိ႔ အသက္နဲ႔ ကိုက္ညီမယ့္၊ facebook သံုးရာမွာ လုိက္နာရမယ့္ အခ်က္ ကေလးေတြကို အင္တာနက္ ကေနပဲ ရွာၿပီး နားလည္ေအာင္ ေျပာျပရပါတယ္။

ကိုယ့္သားသမီး ကြန္ပ်ဴတာ သံုးေနရင္ ဘာသံုးေနတာလဲ ဆိုတာ မိခင္က မသိလို႔ မရပါဘူး။ facebook သံုးရာမွာ အေမ လိုက္သံုးလို႔ ကေလးက လုိက္သံုးတယ္။ သံုးရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို မိခင္ ကိုယ္တုိင္က မကြဲျပားဘဲ လြဲမွားေနရင္ ကေလးကလည္း မိခင္သံုးလို႔ လုိက္သံုးၿပီး ရည္ရြယ္ခ်က္ လြဲေနဦးမွာပဲ။

DCKK – မွန္ပါတယ္။ မိခင္က facebook သံုးတဲ့အခါ active ျဖစ္ခ်င္လို႔ သံုးေနတာေတြ႕ရင္ ကေလးကရတဲ့ message လည္းလြဲေနမွာပဲ။ နယ္ေတြမွာ ဆုိရင္ ပိုဆိုး တယ္။ ဖုန္းဝယ္ေပး လိုက္တယ္။ ကေလးက အင္တာနက္ကို ဖုန္းနဲ႔ သံုးတယ္ ၊ဆိုင္မွာသံုးတယ္။ ဒါကို မိဘေတြက နည္းပညာကို အက်ဳိးရွိရွိ သံုးေနတယ္ ထင္ေနတယ္။ အဲဒါေတြ ကေနစၿပီး မျဖစ္သင့္တာေတြ ျဖစ္ေနတာျဖစ္တယ္။ ကြၽန္မသားနဲ႔ သမီးကို ဖုန္းမွာ password မထည့္ရဘူးလို႔ ေျပာထားတယ္။ သူတို႔ ကလည္း ကြၽန္မကို သူတို႔ရ႕ဲ message ေတြမဖတ္ရဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ over use ျဖစ္လာရင္ေတာ့ တေစ့တေစာင္း ၾကည့္ရတယ္။ ကြၽန္မတို႔ ကိုယ္တိုင္လည္း teenager ေတြရဲ႕ မိခင္ေတြ၊ ၿပီးေတာ့ ကိုယ္တိုင္ကလည္း ဒီ Gadget ေတြသံုးၿပီး အလုပ္ လုပ္ေနရတာ ဆိုေတာ့ သားသမီးေတြက ဒီ ပတ္ဝန္းက်င္ ထဲမွာ ရွိေနတယ္။ အမွန္အတိုင္းေျပာ ရရင္ သမီးရဲ႕ အခု အသက္ ၁၃ ႏွစ္ကေန ၁၉ ႏွစ္ထိ ဘယ္လို ေက်ာ္ျဖတ္ ရမယ္ ဆိုတာ မေတြးရဲဘူး။

Daw-May-Phyu-ThweDMPT – သားကေတာ့ ငါးႏွစ္ပဲ ရွိေသးလို႔ game နဲ႔ google image ေလာက္ပဲ စိတ္ဝင္စား ပါေသးတယ္။ သမီး ကေတာ့ ၁၁ႏွစ္ ဆိုေတာ့ social media ေတြ ျဖစ္တဲ့ facebook ၊ Twitter ၊Beebo၊ Myspace တို႔နဲ႔ အကြၽမ္းတဝင္ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အဲဒီလိုဆိုေတာ့ ကိုယ့္ guideline နဲ႔ သူတို႔က internet ေတြ၊ social netword ေတြ သံုးတာ မဟုတ္ဘဲ သူတို႔ရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္၊ သူငယ္ခ်င္းေတြရဲ႕ peer to peer effect ေတြေၾကာင့္ သံုးျဖစ္သြားတဲ့ အတြက္ အေမျဖစ္တဲ့ ကြၽန္မ အေနနဲ႔ ကေလးေတြ အတြက္ Internet usage guideline ေတြ မျဖစ္မေန ေလ့လာ ရပါေတာ့တယ္။ Age-based guideline ေတြဖတ္ေလ့လာၿပီး သူတို႔ လက္ခံမယ့္ version နဲ႔ အေမက guideလုပ္ေပးရပါတယ္။

DNCW -အခုက ေျခာက္တန္း ကေလး အရြယ္ေလာက္ ဆုိရင္ပဲ ေက်ာင္းေတြမွာ သတင္းစာ ဖတ္ရၿပီ။ CNN ၾကည့္ရၿပီ ဆိုေတာ့ ကေလးေတြက မျဖစ္မေန အင္တာနက္ သံုးကို သံုးရၿပီ ေလ။ ေက်ာင္းအိမ္စာေတြ ကလည္း website ေတြကေန ရွာ လုပ္ရတာ  ရွိေနေတာ့ ဘယ္ႏွနာရီပဲ ၾကည့္ ဆိုတာမ်ဳိးလည္း သြားကန္႔သတ္ လုိ႔မရဘူး။ ကန္႔သတ္ တာ မဟုတ္ဘဲ အေျခခံ ကို နားလည္ေအာင္ ေျပာျပလို႔ပဲ ရမယ္။

DMPT - ဟုတ္တယ္။ နားလည္ေအာင္ ေျပာျပလုိ႔ပဲ ရမွာပါ။ သူတို႔သံုးတဲ့အခါ ဥပမာ-ေက်ာင္းစာၿပီးမွ ေပးသံုးတာ၊ အခ်ိန္ အလကား မကုန္ေစဖုိ႔၊ online က မသိတဲ့ လူေတြနဲ႔ personal information ေတြ မေပးမိေစဖို႔၊ အဓိကကေတာ့ သူငယ္ခ်င္း အခ်င္းခ်င္း password ေတြေပးၿပီး မလိုလားအပ္တဲ့ ကိစၥေတြ မျဖစ္ဖို႔ ဆိုတာေတြ အျပင္ password ဆိုတာ အေရးႀကီးတဲ့ အေၾကာင္း ေျပာျပရတယ္။ online နဲ႔ social network ေတြေပၚက သူတို႔ အဆင္ မေျပတာ၊ သိခ်င္ တာေတြကို မိဘကို အသိေပးၿပီး အကူအညီေတာင္း တာ၊ ဝိုင္းၿပီးေျဖရွင္းေပးတာ မ်ဳိးေတြနဲ႔ Intouch ျဖစ္ေနေအာင္ လုပ္ရပါတယ္။ privacy နဲ႔ information sharing လုပ္တာကို နားလည္ေအာင္ မသိမသာေလး guide လုပ္ရပါတယ္။ ဒီေခတ္ ကေလးေတြ က အတင္းအက်ပ္ rules & regulation ေတြ ခ်ၿပီး တင္းက်ပ္လို႔ မရပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္ဆိုတဲ့ အက်ဳိး အေၾကာင္းကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ နားလည္ေအာင္ guide လုပ္ေပးဖို႔ လုိပါတယ္။ ကေလးေတြက ကိုယ့္မ်က္စိေအာက္ မွာ ရွိမွ rules & regulation ေတြ လုိက္နာဖို႔ မဟုတ္ဘဲ မိဘရဲ႕မ်က္စိ ကြယ္ရာမွာလည္း မဟုတ္တာ မလုပ္မိေစဖို႔က ကေလးေတြ ကိုယ္တိုင္ သေဘာေပါက္ မွ ျဖစ္ မွာပါ။

DCKK – ကြၽန္မကေတာ့ အခ်ိန္ နဲ႔ ကန္႔သတ္တာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲ ပိုက္ဆံ နဲ႔ကန္႔သတ္ပါတယ္။ တစ္ပတ္မွာ ဘယ္ေလာက္ ဖိုးပဲ သံုးရမယ္ ဆိုတာမ်ဳိး လုပ္ထားပါတယ္။ တစ္ခု ရွိတာ ကေတာ့ လူငယ္ ရဲ႕ သေဘာက ခ်ဳပ္ခ်ယ္ လြန္းရင္ စမ္းၾကည့္ခ်င္တယ္၊ လုပ္ခ်င္တယ္။ ဖြင့္ေပးထားရင္ မလုပ္ေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ Open လုပ္ထားၿပီး Traditional ဘက္ကေနပဲ လက္ခံေအာင္ နားလည္ေအာင္ေျပာရမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ နည္းတစ္ခု ကေတာ့ ကြၽန္မ တို႔က အလုပ္လုပ္ ရတဲ့ မိခင္ေတြ ျဖစ္လို႔ သားသမီးေတြ အတြက္ အခ်ိန္ေပးႏိုင္တာ နည္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ စာေမးပြဲ လို ရက္ေတြ ဆိုရင္ေတာ့ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ အခ်ိန္ေပးတယ္။ အတူေနေပးတယ္။ အင္တာနက္ သံုးတဲ့အခါ၊ Google မွာ တစ္ခုခု ရွာတဲ့အခါ ဘယ္လို ရွာရတယ္ ဆိုတာ သူတို႔ နဲ႔အတူ ရွာတယ္၊ လုပ္ေပးတယ္၊ ဒါမွ သူတို႔နဲ႔ ကိုယ္က နီးကပ္လာၿပီး Team သေဘာျဖစ္လာတယ္။ social media စသံုးခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းစာ လို ေကာင္း တဲ့ဘက္ ကေန စသံုးၿပီး ေတာက္ေလွ်ာက္ မွာလည္း အခြင့္သင့္ရင္ သင့္သလို ေကာင္းတဲ့ လမ္းေၾကာင္းဘက္ကို ကိုယ္ကလည္း တင္ေပးႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ ထိန္းႏိုင္သြားမွာပါ။

DNCW -ေနာက္တစ္ခု ကလည္း facebook ေပၚမွာေတြ႕ရတဲ့ သူတို႔ နဲ႔ ရြယ္တူေတြရဲ႕ အဆိုး ဘက္ေရာက္တဲ့ ျဖစ္ရပ္ကေလးေတြကို နမူနာထား ေျပာျပရတယ္။ ဒီလို လုပ္လုိက္လို႔ ဒီလို ျဖစ္သြားတယ္ေပါ့။ အဲဒါဆို သူတို႔လည္း လက္ခံလာတယ္။ ကာတြန္းကားေတြ ဆုိရင္လည္း ဘယ္လို ကာတြန္းမ်ဳိးလဲ ဆိုတာ ကိုယ္က သတိထား ၾကည့္ဖို႔ေတာ့ လိုတယ္။ အဲဒီ ကာတြန္းကားထဲ က ဇာတ္႐ုပ္ေတြ အတုိင္း ကေလးေတြရဲ႕ character ေတြက ေျပာင္းလဲတတ္သလုိ ကေလးၾကည့္လို႔ သိပ္မသင့္ေတာ္ တဲ့ ကာတြန္းေတြ လည္း ရွိေတာ့ မိဘေတြက သိထားဖို႔ လုိပါတယ္။

အဓိကကေတာ့ မိဘကို သူငယ္ခ်င္းလို ျဖစ္ေအာင္၊ ျမင္ေအာင္ ေတာ္ေတာ္ ႀကိဳးစားရတာပါပဲ။ ကေလးေတြက သူတို႔ရဲ႕privacy ကို ထိပါးရင္ လံုးဝ မႀကိဳက္ဘူး။ သူတို႔ ကို ေလးစားတတ္ေအာင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေလ့က်င့္ရ တယ္။ အဲဒီလို မိခင္ ကိုယ္တိုင္က သူတို႔ရ႕ဲ ယံုၾကည္ရတဲ့ သူငယ္ခ်င္း အျဖစ္ လက္ခံမွ ကိုယ့္ကို သူတို႔ ကိစၥေတြ တိုင္ပင္ ေျပာျပ တာပါ။

DMPT – အဓိက ကေတာ့ ကြၽန္မတို႔ ကိုယ္တိုင္ ကလည္း ကိုယ့္ traditional ကို မပ်က္ခ်င္၊ မေပ်ာက္ခ်င္တဲ့ သူေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္ လည္း ပါပါတယ္။ ကိုယ့္ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာတရား အဲဒီအရာေတြ အားလံုးကို သားသမီးေတြထိ ပါသြားေစခ်င္တာေၾကာင့္ပါ။

DCKK – ကြၽန္မသားဆိုရင္ You Tube သိပ္သံုးတယ္။ You Tube မွာရွာတယ္၊ ၾကည့္တယ္၊ အဲဒီကေန social media အသံုးဘက္ကို ေရာက္လာတယ္။ အင္တာနက္ ကေန ကာတြန္း ပံုေတြ ရွာတယ္။ စသျဖင့္ေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ အိမ္မွာဆိုရင္ တခ်ဳိ႕ cartoon channel ေတြကို ဆင္ဆာလုပ္ရတယ္။

DNCW -ကြၽန္မတို႔ဆီမွာ ေတာ္ေတာ္ကို လြတ္လပ္တာပါ။ Billgates ေတာင္မွ သူ႔သမီးကို ၁၅ ႏွစ္ျပည့္မွ facebook account ဖြင့္ခြင့္ေပးတယ္။ ၿပီးရင္ တစ္ႏွစ္ တိတိ password ကိုင္ ထားတယ္လို႔ သိဖူးတယ္။ ဒီလို ဥပမာေတြ ျပစရာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။

DMPT – ကေလး ငယ္ေသးခ်ိန္ အမွားအမွန္ကို မဆံုးျဖတ္ႏုိင္ေသးခင္မွာ အသက္ အရြယ္ေၾကာင့္ သူ႔ password ကို အေမက သိေနရမယ္၊ သူသံုးေနတာေတြ နဲ႔ Intouch ျဖစ္ေနရမယ္၊ ၁၉ ႏွစ္ေလာက္မွာ ဆိုရင္ေတာ့ တခ်ဳိ႕ လႊတ္ေပးသင့္တဲ့ အပိုင္းေတြလည္း လႊတ္လို႔ရၿပီ။

တစ္ခု ရွိတာက ကိုယ္က ခိုးသိေနလို႔လည္း မရဘူး။ သူတို႔ သံုးေနတာကို ကိုယ္လည္း သိေနတယ္ ဆိုတာ သူတို႔ကို ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္း ေပး သိထားဖို႔ လုိတယ္။ ကြၽန္မ ကေတာ့ ေပးသိထားတယ္။ သူတို႔ အသက္ အ ရြယ္ေၾကာင့္ ဒီလို သိထားဖို႔ လုပ္ရတယ္ ဆုိတာကိုလည္း နားလည္ေအာင္ ေျပာျပထားပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ သူတို႔ကို ဘာေၾကာင့္ social media ေတြ၊ social network ေတြသံုးၾကတာလဲ ဆိုတဲ့ အျမင္ကို ေျပာျပေပးပါတယ္။ တစ္ေယာက္ နဲ႔တစ္ေယာက္ မိတ္ေဆြ၊ အေပါင္းအသင္း အခ်င္းခ်င္း knowledge share လုပ္တဲ့အတြက္ ကိုယ္မသိေသးတာေတြ သိရတယ္။ ေနာက္ဆံုး ျဖစ္ေနတဲ့ သတင္းေတြ ရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ကိုယ့္ရဲ႕ အျပင္မွာ တကယ္ျဖစ္ေနတဲ့ ကုိယ့္ရ႕ဲ update profile ကို ကိုယ့္ရဲ႕ friends ေတြကို အသိေပးခြင့္ ရတယ္။ ဒါမ်ဳိးေတြ ေျပာျပေပးၿပီး ကိုယ့္ရ႕ဲ privacy ထိ ခိုက္ေလာက္ေအာင္ အလြန္အမင္း social media ေတြေပၚမွာ ခ်ျပတာမ်ဳိးေတြ မျဖစ္ေအာင္၊ social media ေပၚမွာ အက်ဳိး မရွိတာေတြ နဲ႔ အခ်ိန္ ကုန္တာမ်ဳိး မျဖစ္ေအာင္ ေျပာျပေပးပါတယ္။

DCKK – ကြၽန္မ အေၾကာက္ဆံုးက ေၾကာက္လို႔ ကိုယ့္ကို ဘာမွမေျပာဘဲ တစ္ခုခု လုပ္သြားမွာကိုပဲ။ အဲဒီလို မျဖစ္ရေအာင္ အခုကတည္းက relation ကိုပ်ဳိးေထာင္ေန ရတာပါ။

DNCW -ျမန္မာ လူမ်ဳိးေတြရဲ႕ culture က သားသမီးကို အေၾကာက္တရား ရွိေအာင္ အတင္း အုပ္ခ်ဳပ္တာမ်ဳိး ရွိၾကတယ္။ အဲဒီ လိုဆိုေတာ့ တခ်ဳိ႕ကိစၥေတြမွာ ကိုယ့္ကို မတိုင္ပင္ရဲဘဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ သူတို႔ မွားသြားတဲ့ အမွားကို အေမကမွ လက္မ ခံရင္ ဘယ္သူ လက္ခံမလဲ ဆိုၿပီး ကိုယ္နဲ႔ ပိုေဝး သြားတတ္တာ မ်ဳိးေပါ့။ သည္းခံ ရတယ္၊ စိတ္ရွည္ ရတယ္၊ နားလည္ေအာင္ ေျပာျပရတယ္။ သူ႔ကိုနားလည္ေပးတဲ့ အတြက္ အေမကို ေက်းဇူးတင္ရေကာင္း မွန္း သိလာတယ္။ အေမဟာ သူ႔ကို နားလည္ေပး တတ္ တဲ့ သူ ဆိုတာ လက္ခံၿပီး ေျပာရဲလာတယ္။ ကြၽန္မကေတာ့ ကေလးေတြကို အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္ မေျပာဘူး။ ကြၽန္မ ျဖတ္သန္းခဲ့ရတဲ့ ဘဝအေတြ႕အႀကံဳ ကိုပဲ သူတို႔ အရြယ္ နားလည္မယ့္ စကားနဲ႔ ေျပာျပတယ္။ အဲဒီမွာ ဒီလိုျဖစ္တတ္ပါလား၊ ဒါဆိုရင္ ဘယ္လိုမ်ဳိးလဲ ဆိုတာ စဥ္းစား တတ္လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္႐ုံ အမွား ဆိုရင္ သူ႔ဘာသာ သူ စဥ္းစားတတ္မယ္ ဆိုတာ အေမျဖစ္တဲ့ ကိုယ္က ယံုၾကည္ လာတယ္။

DMPT – အဓိကကေတာ့ သူတို႔ေလးေတြရဲ႕ mind set မွန္သြားဖို႔ တာဝန္ရွိသူက မိဘပဲ။ မိဘ ဆိုတာ ကိုယ့္ သားသမီးေတြကို အေကာင္းေတြ ခ်ည္းဘဲ ျဖစ္ေစခ်င္၊ တတ္ေစခ်င္၊ ရေစခ်င္ၾကတာ ခ်ည္းပါပဲ။ အဲဒီမွာ မိဘေတြ ေမ့သြားတာက ကိုယ္ ကိုယ္တုိင္ေရာ အဲဒီ သားသမီး အရြယ္တုန္း က အေျခ အေနနဲ႔ အခုေခတ္ အေျခအေန ကြာျခား သြားတာကို လက္ခံႏိုင္ ရပါမယ္။ အဓိကကေတာ့ နည္းပညာ တိုးတက္မႈ၊ အသံုးျပဳတဲ့ device ေတြ၊ social network ေတြ ေျပာင္းလဲ သြားပါၿပီ။ မိဘေတြ ကိုယ္တုိင္က update ျဖစ္ၿပီး သိဖို႔အတြက္ ေလ့လာရပါမယ္။

DPPT – ကြၽန္မ သတိထား မိတာက သမီးက အင္တာနက္ ကို ရွစ္တန္းေလာက္မွာ စသံုးတယ္။ သူတို႔က အင္တာနက္ သံုးၿပီး အိမ္စာေတြလည္း လုပ္ရတယ္၊ ဘာသံုးေန လဲ ဆိုတာကိုလည္း ကိုယ္က သိခ်င္ေတာ့ ကိုယ့္ desktop မွာ လာလုပ္ ခိုင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ desktop တစ္ခုမွာ သူေရာ ကိုယ္ပါ သံုးရေတာ့ သူသံုးေနရင္ ကိုယ္လည္း အလုပ္ မၿပီးေတာ့ ဘူး။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ ေက်ာင္းက အိမ္စာေတြ ကိုလည္း အီးေမးလ္နဲ႔ ပို႔တာမ်ဳိးဆိုေတာ့ သူသီးသန္႔ သံုးမွကို အဆင္ေျပမွာ ဆိုေတာ့ ေပးသံုးရတာပဲ။ သမီးႀကီး က လိမၼာပါတယ္။ သူ႔စာ သူၿပီးေအာင္ လုပ္ရမယ္ ဆိုတာလည္း သိတယ္။ မိဘ အေန နဲ႔ control သူလုပ္ခ်င္ေပမဲ့ အခ်ိန္ျပည့္ သူတို႔ နဲ႔ ေနႏိုင္တာ မဟုတ္ေတာ့ လုပ္ရတာ မလြယ္ဘူး။ ကေလးေတြ အေန နဲ႔လည္း ကိုယ့္အေမနဲ႔ ရင္းႏွီးမႈ မရွိရင္ သူတို႔ မျမင္ေစခ်င္တာ ဆိုရင္ ကိုယ္က သြားစစ္လည္း ပိတ္လိ္ုက္မွာပဲ။ အဲဒီလို ဆိုေတာ့ ျဖစ္တတ္တဲ့ ကိစၥေလးေတြ ေျပာျပၿပီးေတာ့ပဲ ထိန္းရတာပဲ။

DMPT -social media သံုးတာနဲ႔ အဓိက ျမင္သာတဲ့ အခ်က္ တစ္ခုက အခ်ိန္ကုန္တာ ပဲ။ ေက်ာင္းသား ဆို ရင္ ေက်ာင္း စာေတြ၊ အိမ္စာေတြ လုပ္ရမယ္။ ကြၽန္မ သမီး ဆိုရင္ အိမ္စာၿပီးမွ facebook သံုးရမယ္ဆုိတဲ့ စည္းကမ္း ထုတ္ ထားေတာ့ သူ႔စာၿပီးမွ သံုးတယ္။ အဲဒီလုိ သံုးတဲ့ အတြက္ သူ႔ အိပ္ခ်ိန္ေတြကို ဖဲ့ၿပီးေပးလုိက္ ရတယ္။ အိပ္ခ်ိန္ နည္းရင္ မနက္ မထခ်င္ျဖစ္မယ္ စသျဖင့္ သူ႔ရဲ႕တကယ့္ ဘဝနဲ႔ ျမင္သာေအာင္ point ကို ေထာက္ျပရတယ္။ အက်ဳိး အျပစ္ကို နားလည္ေအာင္ ေျပာျပရတယ္။

DPPT- ကြၽန္မ လည္း သမီးကို homework ကို ည ၁ဝ နာရီ အထိပဲ လုပ္ရမယ္လို႔ ေျပာထားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ၁ဝ နာရီ မတိုင္ခင္ သူအိမ္စာ မလုပ္ဘဲ အင္တာနက္ သံုးေနတယ္ ဆိုရင္လည္း သူ႔အိမ္စာပဲ မၿပီးျဖစ္မွာ ဆုိေတာ့ သူ႔ဟာသူ ခ်ိန္ေပါ့ေနာ္။

Daw-Phyu-Phyu-TinDMPT- ကြၽန္မတို႔ အေန နဲ႔လည္း သတိထားရမွာ တစ္ခုရွိတယ္။ အဲဒါက ကေလးေတြဟာ မိဘ နဲ႔ေနခ်ိန္ကို သိပ္တန္ဖိုး ထားတယ္ ဆိုတာပါ။ အဖိုး၊ အဖြား၊ အထိန္း ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းေကာင္း မိဘကို ကပ္တယ္။ အဲဒါကို မိဘေတြက နားလည္ေပးဖို႔၊ အလုိက္သင့္ ရွိဖုိ႔ လုိတယ္။ မိခင္ေတြက ဖခင္ေတြထက္ ပိုၿပီး သားသမီးေတြနဲ႔ နီးနီး ကပ္ကပ္ရွိတယ္။ အခု ေနာက္ပိုင္း စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြကို အမ်ဳိးသမီးေတြလည္း ဦးေဆာင္ လုပ္လာၾကတယ္ ဆိုေပမဲ့ မိခင္ ဆိုတာ ကေတာ့ ေျပာင္းလဲလို႔ မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အလုပ္ လုပ္ေနေပမဲ့ ကိုယ့္ သားသမီးေတြကိုလည္း အခ်ိန္ေပးတတ္ဖို႔ လိုတယ္။ ဒါမွ ကေလးနဲ႔ မိခင္က ရင္းႏွီးၿပီး ကိုယ့္ကို အေမလို၊ သူငယ္ခ်င္း လို ျဖစ္လာမွာပါ။ အေမက ပါးနပ္ဖုိ႔ လိုတယ္။

DCKK - မွန္ပါတယ္။ မိသားစုနဲ႔ ခရီးသြားတာ၊ သူတို႔ကို ခရီးေတြ ပို႔ေပးတာ၊ သူတို႔ နဲ႔ေနခ်ိန္ထားတာေတြကို သူတို႔ သိပ္ တန္ဖိုး ထားၾကတယ္။ ကိုယ့္ကို ယံုၾကည္ေအာင္၊ ခင္တြယ္ေအာင္ ဒီလုိပဲ တည္ေဆာက္ယူ ရပါတယ္။ ဒီလို တည္ေဆာက္ထား မွ နည္းပညာ အသံုးျပဳမႈေတြ ရွိလာလည္းပဲ မ႐ႈပ္ေထြး သြားဘဲ သူ႔အကန္႔နဲ႔သူ စဥ္းစားတတ္ ၿပီး မိခင္ ေျပာျပတာေတြက လည္း သူတို႔အေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နည္းပညာတို႔၊ social media တို႔ သံုးတာေတြကို သြားတားလို႔ မရပါဘူး။ အဓိက ကေတာ့ နည္းပညာကို အက်ဳိးရွိ ရွိအသံုးခ်ၿပီး victim မျဖစ္သြားေအာင္ ထိန္းဖို႔ပါပဲ။

လူငယ္ အမ်ားစုက ျဖစ္ရပ္တုိင္းကို အခုျဖစ္၊ အခု ဓာတ္ပံု႐ုိက္၊ အခု facebook ေပၚတင္တာေလာက္ ကလြဲၿပီး အဲဒီ ထက္ပိုၿပီး မစဥ္းစားၾကဘူး။ ဒီေပၚမွာ သူဘာ လုပ္လုပ္ ဘယ္သူမွ မသိဘူးရယ္လုိ႔ တလြဲ ယံုၾကည္ေနတာမ်ဳိးလည္း အမ်ားႀကီး။ အခုဆို ႏိုင္ငံျခားမွာ ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္ကို အလုပ္ခန္႔တဲ့ အခါ သူ႔ေနာက္ေၾကာင္း ကို၊ social media ကို အကုန္ စံုစမ္းတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ သူသံုးတဲ့ social media ကို clear လုပ္ေပးတဲ့ သီးသန္႔ ကုမၸဏီေတြ ရွိလာတယ္။ လူ တစ္ေယာက္ဟာ အလုပ္မဝင္ခင္ social media သံုးၿပီး ဘယ္လုိ comment ေတြေပး ခဲ့တယ္၊ ဘာေတြေရးခဲ့တယ္၊ ဘာပံုေတြတင္ခဲ့တယ္ ဆိုတာကို အကုန္ ရွင္းလင္းေပး တဲ့ ကုမၸဏီ မ်ဳိးေတြေပါ့။ ဒီလို မရွင္းထားရင္ သူ႔ကို အလုပ္ခန္႔မယ့္ ကုမၸဏီက စံုစမ္းၾကည့္လို႔ သူ႔ ေနာက္ေၾကာင္းေတြ သိသြားရင္ သူ႔ကို အလုပ္ခန္႔ဖို႔ မလြယ္ေတာ့ဘူး။

ဒါကို ၾကည့္ရင္ ကိုယ္လုပ္သမွ် ဘယ္သူမွ မသိဆိုတာမ်ဳိးက ဟုတ္ပါဦးမလား။ အလုပ္ တစ္ေနရာမွာ ရပ္တည္ႏုိင္ဖုိ႔ ကိုယ့္ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇဝင္က ဘယ္ေလာက္ အေရးႀကီးတယ္ ဆိုတာ ေပၚလြင္ေနတာပဲ။ ဓာတ္ပံုတင္တဲ့ ကိစၥေလးကို ႐ုိး႐ုိးေလးပဲ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ သူငယ္ခ်င္းေတြ နဲ႔ေပ်ာ္ခဲ့တဲ့ ဓာတ္ပံုကို ကိုယ္က ေတာ့ အေထြ အထူး မစဥ္းစားဘဲ ေပ်ာ္တဲ့စိတ္နဲ႔ တင္လုိက္တယ္။ share လုပ္လုိက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါက ကိုယ့္ personalကို ဖြင့္ျပလုိက္တာပဲ။ ၿပီးေတာ့ ေတြ႕ရာလူကို add လုပ္ၿပီး friend ျဖစ္သြားရင္၊ အဲဒီလူက မေကာင္းရင္ ကိုယ့္အတြက္ မေကာင္းသလို ကိုယ္နဲ႔ ဆက္စပ္ထားတဲ့ သူေတြ အားလံုးအတြက္လည္း မေကာင္းဘူး။ ဒါေတြ စဥ္းစားဖို႔ လုိပါတယ္။

DPPT - တခ်ဳိ႕က facebook ေပၚမွာ တစ္ခ်ိန္လံုး ရွိေနတတ္တယ္။ သံုးဖုိ႔ လိုလို႔ သံုးဆိုေပမဲ့ အကန္႔ အသတ္ေလး နဲ႔ ရွိတာေကာင္းတယ္ ထင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကေလးေတြ ကို သံုးခိုင္းၿပီးမွ ေကာင္းတဲ့အပိုင္း နဲ႔ မေကာင္းတဲ့ အပိုင္းေတြကို ေျပာျပတာ ေကာင္းတယ္။

DNCW - ၿပီးေတာ့ ဒါေတြကို သံုးၿပီးရင္ စြဲတတ္တယ္။ ျဖတ္ရခက္တယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြ၊ လူငယ္ေတြ အတြက္ဆိုရင္ ပိုဆိုးၿပီေပါ့။ အဓိကက ကိုယ္ပိုင္ အသိဥာဏ္ နဲ႔ ခြဲျခားတတ္ဖို ့ပဲ။

DCKK – ေနာက္ပိုင္းဆိုရင္ Mobile ဖုန္းေတြ လူႏွစ္ေယာက္ႏႈန္းမွာ Mobile တစ္ေယာက္က ကိုင္ လာႏိုင္ေတာ့မယ္ ဆိုေတာ့ ကြၽန္မတို႔ social media  ရဲ႕ chellenge ေတြကို ရင္ဆုိင္ရမွာပဲ။ opportunies ျဖစ္သလို problem လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေကာလဟလေတြ၊ စပ္စုတာေတြ အျပင္ social mediaေၾကာင့္ျဖစ္ သြားတဲ့ ဆိုးက်ဳိးေတြကို ၾကည့္တတ္တဲ့ အက်င့္ကို ေလ့က်င့္ေပးရမယ္။ ၂ဝ၁၅ မွာ ႏုိင္ငံရဲ႕လူတစ္ဝက္နီးပါး ဖုန္းကိုင္ႏိုင္ေတာ့မယ္ ဆိုရင္ ေျပာခဲ့တဲ့ social media နဲ႔
ပတ္သက္တဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြက မလြဲမေရွာင္သာ ရွိမွာပဲ။ ဒါကို အသိပညာေပးဖို႔ နဲ႔ ဒီကလူေတြ အဆင္သင့္ျဖစ္ဖုိ႔ ႏွစ္ႏွစ္ ဆိုတာ လံုေလာက္တဲ့အခ်ိန္ မဟုတ္ဘူး လို႔ ျမင္ ပါတယ္။

ကြၽန္မတို႔လုိ ITနယ္ပယ္ထဲက၊ ITသံုးေနရတဲ့ နယ္ပယ္ေတြထဲက ဒီလို အလုပ္ေတြလုပ္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ၊ မိခင္ေတြ အတြက္ေတာင္ သားသမီးကို ကိုင္တြယ္ ထိန္းသိမ္းရတာ big challenge ျဖစ္ေနရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက မိခင္ အမ်ားစု အတြက္ေတာ့ အေျဖမရွာ တတ္ပါဘူး။

ကြၽန္မတို႔ သားသမီးေတြကို နည္းမ်ဳိးစံု နဲ႔ ေျပာျပ train လုပ္ႏုိင္ေပမဲ့ ကိုယ့္သားသမီး မဟုတ္တဲ့ လူငယ္ေတြ အတြက္ေတာ့ ဘယ္လိုထိန္းမလဲ။ လူငယ္ေတြ ကိုယ္တိုင္ အသိ ရွိမွ၊ သူတို႔ မိခင္ေတြ ကိုယ္တိုင္က အသိရွိမွ ျဖစ္မွာပါ။

DMPT - ကြၽန္မတို႔ အေနနဲ႔လည္း ေရွ႕က ေဆြးေႏြး သြားတဲ့အပိုင္းေတြမွာ မိဘေတြက၊ မိခင္ေတြက အေရးႀကီးတယ္ ဆိုတာ ပါေတာ့ ကြၽန္မရဲ႕ personal အျမင္ အရ မိဘေတြ ဘက္က သံုးမ်ဳိးေလာက္ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ ပထမ တစ္မ်ဳိးက မိဘက နည္းပညာေတြနဲ႔ အလွမ္းေဝးေနၿပီး သားသမီး လုပ္သမွ်၊ သံုးသမွ်၊ online သံုးတတ္ရင္ ေခတ္မီေနတယ္ ထင္ၿပီး သားသမီးကို အကုန္လံုး ဖြင့္ေပးတဲ့ မိဘမ်ဳိးပါ။ အဲဒီ သားသမီးေတြ က online ေပၚမွာ၊ social network ေတြေပၚမွာ စည္းကမ္း မရွိတဲ့ အမွားေတြ လုပ္မိတတ္ပါတယ္။ ဒုတိယ တစ္မ်ဳိးက အဲဒီလို အမွားေတြျဖစ္မွာစိုးလို႔ သားသမီးကို အတင္းအက်ပ္ ဖိႏွိပ္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္တာမ်ဳိးပါ။ အဲဒီလို ဆိုရင္လည္း ဒီ နည္းပညာေခတ္ႀကီး ထဲမွာ မိဘ မသိေအာင္လုပ္ႏုိင္တဲ့ နည္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိတဲ့ အတြက္ ကေလးေတြက မိဘေတြ ကြယ္ရာ မွာ ပိုၿပီးေတာင္ မွားတတ္ပါတယ္။
ေနာက္ဆံုး တစ္မ်ဳိးကေတာ့ သားသမီးေတြ နဲ႔အတူ နည္းပညာ ေရစီးထဲမွာ ေမ်ာပါၿပီး၊ ကိုယ္တိုင္လည္း ေလ့လာၿပီး ကေလးေတြရဲ႕ အသိုင္းအဝိုင္း ၾကားမွာ ဝင္ဆံ့ရင္း ကိုယ့္ ကေလးေတြကို မ်က္ေျခမျပတ္ guide လုပ္ေပးတဲ့ မိဘေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို မိဘမ်ဳိးေတြ လည္း ဒီေခတ္မွာ ေတာ္ေတာ္ မ်ားလာပါၿပီ။ ေကာင္းတဲ့ လကၡဏာေတြ ပါ။ အဓိက ကေတာ့ မိဘေတြ ကိုယ္တိုင္ ေခတ္နဲ႔ လုိက္ေလ်ာညီေထြ ရွိၿပီး ကေလးေတြကို guide လုပ္ေပးဖို႔ လိုတယ္လို႔ အႀကံ ျပဳခ်င္ပါတယ္။

DPPT - အခုတေလာေတာ့ ကြၽန္မ သတိထားမိတဲ့ ကိစၥတစ္ခုက အလုပ္ခြင္ထိေအာင္ လူငယ္ေတြ ဖုန္းေတြ သံုးလာတာ၊ အလုပ္ခ်ိန္မွာ social media သံုးလာတာပါပဲ။ ဖုန္းေတြ လြယ္လြယ္ကူကူ သံုးႏိုင္လာ ၾကတာရဲ႕အက်ဳိးဆက္ေၾကာင့္ လူငယ္ေတြက အလုပ္နဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ အခ်ိန္မခြဲေတာ့ဘဲ အလုပ္ခ်ိန္ အတြင္း ဒီလိုမ်ဳိးေတြ ရွိလာတယ္။ မတတ္သာတဲ့အဆံုး ဖုန္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စည္းကမ္းေတြ ထုတ္ရတယ္။

DNCW - ေနာက္ထပ္ေၾကာက္စရာ တစ္ခု ရွိပါတယ္။ ပရင့္မီဒီယာ မွာက က်င့္ဝတ္ ရွိေသးတယ္။ ျပည္သူ မဖတ္သင့္တဲ့ စာအုပ္ စာေပေတြကို တားဆီးမႈ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖုန္းေတြ ေပါလာတဲ့ အတြက္ ဖုန္းကေန ခ်ိတ္ထားတဲ့ အင္တာနက္ လိုင္းေတြကေန တစ္ဆင့္၊ social media ေတြကေန တစ္ဆင့္ ဝင္လာတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ sex ကိစၥ ဆြဲေဆာင္မႈလို အႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစမယ့္ ကိစၥမ်ဳိးေတြကို မွန္ကန္တဲ့ အသိအျမင္ အေတြးနဲ႔ သိျမင္ႏိုင္ဖုိ႔ အတြက္  social media သံုးတဲ့သူ တစ္ဦးခ်င္း မွာ တာဝန္ ရွိပါတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ကိုယ္ တိုင္ပဲ ကာကြယ္ ရပါမယ္။

DCKK – အဆံုးသတ္ရရင္ နည္းပညာနဲ႔အတူ social problem ေတြက အမ်ားႀကီးပါ။ အင္တာနက္ ရတဲ့ေနရာမွာ ရွိတဲ့ လူငယ္ေတြ အားလံုး social media မွာ ရွိေန ၾကတယ္၊ social mediaကို သံုးသလို တစ္ဖက္မွာလည္း အက်ဳိးဆက္ေတြ အတြက္ ဆင္ျခင္ႏုိင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အေပ်ာ္ အတြက္ သံုးတာ မဟုတ္ဘဲ ဘဝ အတြက္ အက်ဳိး ရွိမယ့္ learning ပိုင္းအတြက္ အသံုးခ်ေစခ်င္တယ္။

DMPT - ကြၽန္မ တို႔ႏိုင္ငံမွာ social media တစ္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ facebook ဟာ ေတာ္ေတာ္ ေခတ္စားၿပီး သံုးတဲ့ လူလည္း တအား မ်ားပါတယ္။ အခု ဆိုရင္ mobile device ေတြကလည္း အင္တာနက္ရၿပီး အခ်ိန္ မေရြးေနရာမေရြး သံုးလုိ႔ရေတာ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြက ခ်က္ခ်င္း ဆိုသလို ဒီ social media ကတစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ တာ အရမ္းျမန္ပါတယ္။ မွန္တဲ့ သတင္းေရာ မမွန္တဲ့ သတင္းပါ ပ်ံ႕ၿပီး တစ္ခါတေလ မလိုလားအပ္တဲ့ ဆိုးက်ဳိးေတြ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူငယ္ေတြအေန နဲ႔ social media က လာတဲ့ သတင္းေတြအေပၚ အသိနဲ႔ယွဥ္ၿပီး ခ်င့္ခ်ိန္တတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္ဆုိရင္ က႑စံု အတြက္ ကိုယ္မသိေသးတာေတြကို social media က တစ္ဆင့္ သိႏိုင္ ၊ေလ့လာႏိုင္သလို friend ေတြကိုလည္း share လုပ္လို႔ရလို႔ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ အလုပ္လုပ္တဲ့ လူငယ္ေတြ ဆိုရင္လည္း အရင္းအႏွီး မလိုဘဲ ကိုယ့္ရဲ႕အလုပ္ကို social media က တစ္ဆင့္ marketing လုပ္ရင္း အလုပ္ ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ Justin Bieber ဆိုရင္ သူ႔အသက္ ၁၃ ႏွစ္မွာ သူ႔သီခ်င္း ဗီဒီယိုကို You Tube ေပၚတင္ရင္း ကမၻာေက်ာ္သြားတာ creativity ရွိတ့ဲ လူငယ္ေတြ အတြက္ အားက်စရာပါ။

ဒီလို ေကာင္းက်ဳိးနဲ႔ ဆိုးက်ဳိး ဒြန္တြဲေနတာကို မေမ့သင့္ပါဘူး။ ကိုယ့္ personal privacy ရွိတဲ့ information ေတြကို share လုပ္ရင္း မလုိလားအပ္တဲ့ criminals ေတြျဖစ္တတ္တဲ့ အတြက္ သတိထားသင့္ပါတယ္။ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ေလာက္ေအာင္လည္း social media ေတြအေပၚ မစြဲလမ္းသင့္ပါဘူး။ ကိုယ့္ အလုပ္ေတြ ကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈၿပီး social media ေတြထဲမွာ ဘဝတစ္ခု မတည္ေဆာက္ေစခ်င္ပါဘူး။ အျပင္မွာ ကိုယ္နဲ႔ တကယ္ မသိတဲ့သူေတြ အေပၚ သိပ္မယံုၾကည္ သင့္ ပါဘူး။ တကယ္လို႔ social media ေတြကေန တစ္ဆင့္ သိကြၽမ္းၿပီး အျပင္မွာေတြ႕မယ္ ဆိုရင္လည္း ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္း မသြားဘဲ လံုၿခံဳမႈ အတြက္ ကိုယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြ နဲ႔ အုပ္စု လိုက္ေတြ႕ဆံုမႈက ပိုၿပီး ေပ်ာ္စရာ ေကာင္းပါတယ္။

အားလံုး ၿခံဳေျပာရရင္ ‘လူငယ္နဲ႔ social media ‘အသံုးျပဳမႈက ေနာင္လည္း ဒီထက္ က်ယ္ျပန္႔လာဦးမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ social media ရဲ႕ ေကာင္းတဲ့အခ်က္ေတြ ကို အႏွစ္သာရ ရွိရွိ အသံုးျပဳေစခ်င္ပါတယ္။ မေကာင္းတာေတြကို အတုယူ မမွားေစဖို႔၊ သင္ခန္းစာ ယူတတ္ဖို႔ အႀကံျပဳခ်င္ပါတယ္။

DPPT – social media မွာ အေကာင္းအဆိုး တြဲေနပါတယ္။ ကေလးေတြကို မသံုးဖို႔ တားလို႔မရပါဘူး။ ကိုယ္တိုင္ သံုးၾကည့္ၿပီး အေကာင္း၊ အဆိုးကို မိဘ အသိ ပညာေပးေျပာျပႏိုင္ဖုိ႔ပါပဲ။ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ သေဘာပါပဲ။ တစ္ဦး တစ္ေယာက္ခ်င္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ တာဝန္ယူဖို႔ လိုပါတယ္။

မအားလပ္ သည့္ ၾကား မွ စကား၀ုိင္း ျဖစ္ေျမာက္ေရး အတြက္ အခ်ိန္ေပး လာေရာက္ ေဆြးေႏြး ေပးခဲ့သည့္ ေဒၚေခ်ာခင္ခင္ (Group CEO, MCC Group) ၊ ေဒၚေမျဖဴသြယ္ (Director, Lucky Bird Group of Compa­nies) ၊ ေဒၚနန္းကလ်ာဝင္း (CEO, Asian Fame Media Group) ႏွင္႕ ေဒၚျဖဴျဖဴတင္ (Director, Monuments Books & Toys) တို့ကို Lifestyle မွ ေက်းဇူး အထူးတင္ပါသည္။

Lifestyle Magazine

( Vol.16, No.7, June 2013 )